Zanieczyszczenie powietrza a choroby układu oddechowego

Zanieczyszczenie powietrza a choroby

Wielu naukowców zwraca uwagę na związek chorób układu oddechowego z zanieczyszczeniem powietrza. Poziom pyłu zawieszonego (znanego bardziej jako PM10 i PM2,5) w powietrzu z roku na rok rośnie, a to właśnie te mikrocząsteczki potrafią wnikać głęboko do płuc, gromadzić się w nich, powodować wiele zniszczeń na poziomie tkanek i prowadzić do poważnych schorzeń.

Choroby układu oddechowego w liczbach

Aktualnie 50% ludzi na świecie żyje w miastach lub obszarach miejskich i jest narażonych na coraz wyższe poziomy zanieczyszczeń powietrza. Na terenach wiejskich, szczególnie w sezonie grzewczym, jakość powietrza również jest niska. Zwiększa się tym samym liczba zachorowań i hospitalizacji na choroby układu oddechowego, w tym na astmę, POChP (przewlekłą obturacyjną chorobę płuc) czy raka płuc. Uważa się, że to już nie tylko dym tytoniowy jest wiodącym czynnikiem ryzyka tych zachorowań, ale również zanieczyszczenia powietrza.

Pierwsze objawy skutków zanieczyszczeń powietrza na zdrowie mogą pojawić się po ekspozycji na nie w ciągu kilku godzin lub dni. Będzie to katar, chrypka, kaszel, objawy alergiczne. Dużo gorsze są skutki przewlekłe, których negatywne objawy obserwuje się po latach ekspozycji w postaci zachorowań na przykład na POChP. Według Światowej Organizacji Zdrowia, z powodu zanieczyszczeń powietrza, żyjemy średnio o 10 miesięcy krócej. Należy podkreślić, że układ oddechowy stanowi główną drogę wnikania zanieczyszczeń do organizmu.

Kto jest najbardziej narażony?

W badaniach wykazano również wyższą korelację zanieczyszczeń powietrza z objawami chorobowymi górnych dróg oddechowych, zaburzeniami czynności płuc, zwiększoną zachorowalnością i śmiertelnością z powodu chorób sercowo-płucnych u osób starszych, dzieci i nastolatków, kobiet w ciąży i pacjentów już chorujących. Wynika to z wielu czynników.

U dzieci wentylacja minutowa (objętość powietrza wdychanego i wydychanego w ciągu minuty) jest wyższa, ponieważ mają one szybszą przemianę materii, częściej uprawiają sport i więcej czasu spędzają na zewnątrz. Objętość powietrza przepływająca przez drogi oddechowe dziecka na podstawie masy ciała jest dwa razy większa niż u człowieka dorosłego. Podrażnienie układu oddechowego zanieczyszczeniami może wywołać u niego dużo gorszą reakcję, szczególnie gdy bierzemy pod uwagę, że układ odpornościowy dziecka nie jest w pełni rozwinięty. U starszych osób natomiast system immunologiczny jest mniej skuteczny, postępuje spadek czynności płuc, a to pogarsza ich drożność. Starsze osoby zużywają więcej energii, aby wykonać ruchy oddechowe.

Jak to wygląda “pod lupą”?

Zbadano również cząsteczki PM2,5 i znaleziono na ich powierzchni żelazo, miedź, cynk czy inne pierwiastki przejściowe oraz wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne i lipopolisacharydy, które wraz z oddechem wnikają do układu oddechowego. Co to dla nas znaczy?

W kontakcie z nabłonkiem oddechowym składniki te mogą zwiększać produkcję wolnych rodników tlenu i azotu w płucach, zużywać składniki przeciwutleniające i powodować stres oksydacyjny, co może prowadzić do uszkodzenia DNA, a docelowo replikowania jego uszkodzonych fragmentów i karcynogenezy, czyli powstania komórek nowotworowych. Innymi słowy, wzrost wolnych rodników, które nie są neutralizowane przez obronę antyoksydacyjną, inicjuje reakcję zapalną z uwolnieniem komórek zapalnych i mediatorów – cytokin, chemokin i cząsteczek adhezyjnych, które docierają do krążenia układowego, prowadząc do subklinicznego zapalenia, które nie tylko ma negatywny wpływ na układ oddechowy, ale także powoduje efekty ogólnoustrojowe.

Smog a choroby

Wśród chorób spowodowanych zanieczyszczeniem powietrza, możemy wymienić nie tylko choroby układu oddechowego, jak astma, niewydolność oddechowa, katar sienny, przewlekłe zapalenie płuc czy oskrzeli, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc i nowotwory oraz alergie.

Uważa się również, że pył zawieszony wpływa na przykład na zaburzenie równowagi wewnątrzkomórkowej homeostazy wapnia. Jego wysokie stężenie prowadzi do stanów zapalnych i uszkodzeń komórek. Badania nadal trwają, ale już teraz do chorób, które wiąże się z występowaniem smogu, zaliczymy niektóre rodzaje białaczki czy problemy sercowo-naczyniowe w tym udar mózgu.

Smog jest również odpowiedzialny za choroby wątroby, wady wrodzone, uszkodzenia układu immunologicznego, zaburzenia neurobehawioralne i tak często występujące bóle głowy.

Przed smogiem skutecznie chronią maski antysmogowe, które znajdziecie w naszym sklepie: